İçerik Kütüphanesi
Cilt bakım ürünlerinin etiketlerinde gördüğünüz her bileşeni, ne işe yaradığını, hangi ürün tiplerinde kullanıldığını ve hangi içeriklerle birlikte kullanılıp kullanılmaması gerektiğini bu rehberde bulabilirsiniz. INCI adları, Türkçe karşılıkları ve uzman önerileriyle hazırlanmıştır.
A
AHA – Alfa Hidroksi Asitler
INCI: Glycolic Acid, Lactic Acid, Mandelic Acid, Citric Acid | Alternatif: Kimyasal Peeling Asitleri, Meyve Asitleri
Ölü deri hücrelerini yüzeyden kimyasal yolla uzaklaştıran su bazlı asitlerdir. Cilt dokusunu iyileştirir, ince çizgileri azaltır, leke ve skar görünümünü düzeltir. Kollajen sentezini uyarır. Düzenli kullanımda cilt tonu belirgin şekilde eşitlenir.
Adenosin
INCI: Adenosine | Alternatif: —
Hücre yenilenmesini hızlandıran, derinin kendi enerji üretimini (ATP) destekleyen doğal bir bileşiktir. Kırışıklık görünümünü azaltır, cilt elastikiyetini artırır ve yüzey pürüzlerini düzeltir. Hassas ciltlerde bile güvenle kullanılabilir.
Allantoin
INCI: Allantoin | Alternatif: —
Cilt bariyer fonksiyonunu güçlendiren, tahrişi gideren ve doku onarımını destekleyen çok yönlü bir bileşendir. Komfrey bitkisinden elde edilir. Kuru, hassas ve egzamalı ciltlerde sıklıkla tercih edilir. Keratolitiк etkisiyle ölü hücre dökülmesini kolaylaştırır.
Aloe Vera
INCI: Aloe Barbadensis Leaf Juice | Alternatif: Sarısabır, Ekhagaloe
Anti-inflamatuar, antibakteriyel ve nemlendirici özellikleriyle bilinen çok amaçlı bir bitkisel içeriktir. Güneş yanığını, tahriş ve kızarıklığı sakinleştirir. Polisakkaritler sayesinde cildi besler. Hafif yapısı nedeniyle yağlı ve karma ciltler için idealdir.
Argan Yağı
INCI: Argania Spinosa Kernel Oil | Alternatif: Fas Mucizesi, Liquid Gold
Fas'ta yetişen Argania spinosa ağacının meyvesinden elde edilen bu yağ, yüksek oleik/linoleik asit ve E vitamini içeriğiyle cildi besler, elastikiyeti artırır. Çatlak, kuruluk ve yaşlanma belirtilerine karşı etkilidir. Hafif yapısıyla yağlı ciltlerde de kullanılabilir.
Askorbik Asit → bkz. C Vitamini
INCI: Ascorbic Acid
Detaylı bilgi için C Vitamini (Askorbik Asit) başlığını inceleyiniz.
Azelaik Asit
INCI: Azelaic Acid | Alternatif: —
Buğday, çavdar ve arpadan elde edilen bu dikarbonik asit; akne, rozase ve hiperpigmentasyon için dermatolojik olarak kanıtlanmış bir çözümdür. Tirosinaz enzimini baskılayarak melamin üretimini azaltır. %10-20 konsantrasyonda etkilidir. Hamilelikte güvenli kabul edilen nadir aktif bileşenlerden biridir.
Alpha Arbutin
INCI: Alpha-Arbutin | Alternatif: Arbutin, Beta-Arbutin, Ayıüzümü Özü
Ayıüzümü bitkisinden elde edilen glikozillenmiş hidrokinon türevidir. Tirosinaz enzimini baskılayarak melanin üretimini azaltır; leke, melazma ve post-inflamatuar hiperpigmentasyonda etkilidir. Beta-arbutin formuna göre çok daha kararlı ve güçlüdür. %1-2 konsantrasyonda güvenle kullanılabilir. Hidrokinona kıyasla çok daha düşük irritasyon profili vardır.
Avokado Yağı
INCI: Persea Gratissima (Avocado) Oil | Alternatif: —
Oleik asit, linoleik asit, E vitamini ve fitosterol bakımından son derece zengin bir meyve yağıdır. Derin nemlendirme ve bariyer onarımı sağlar. Kollajen sentezini destekleyen fitosterolleri sayesinde yaşlanma karşıtı etki gösterir. Kuru, olgun ve tahriş görmüş ciltler için özellikle faydalıdır. Orta düzey komedojenik potansiyeli nedeniyle akneli ciltlerde dikkatli kullanılmalıdır.
B
Bakuchiol
INCI: Bakuchiol | Alternatif: Bitkisel Retinol, Babchi Ekstresi
Babchi (Psoralea corylifolia) bitkisinden elde edilen ve retinol ile benzer gen ekspresyonunu tetikleyen bitkisel bir bileşendir. Gündüz kullanımına uygundur, retinol gibi güneş hassasiyeti yaratmaz. Hamile ve emziren bireyler için retinol alternatifi olarak önerilir. Kollajen sentezi ve kırışıklık azaltmada klinik çalışmalarda etkin bulunmuştur.
Beta Glukan
INCI: Beta-Glucan | Alternatif: Yulaf Beta Glukan, Mantar Beta Glukan
Yulaf ve mantardan elde edilen polisakkarit yapılı bu bileşen, hiyalüronik asit kadar güçlü nem çekici özelliğe sahiptir. İmmün sistemi uyararak cilt savunmasını güçlendirir. Hassas, reaktif ve akne sonrası yatışma dönemindeki ciltler için idealdir. Serbest radikallere karşı güçlü antioksidan etkisi vardır.
BHA – Beta Hidroksi Asit (Salisilik Asit)
INCI: Salicylic Acid | Alternatif: Söğüt Kabuğu Ekstresi (doğal kaynak)
Yağda çözünen tek hidroksi asit olan salisilik asit, gözenek içine nüfuz ederek siyah nokta ve akne tıkaçlarını eritir. Anti-inflamatuar özelliği sayesinde mevcut akne lezyonlarını da sakinleştirir. Yağlı ve akneli ciltlerin birincil aktif bileşenlerinden biridir. %0,5-2 konsantrasyonda kullanılır.
Bisabolol
INCI: Alpha-Bisabolol | Alternatif: Papatya Özü (doğal kaynak)
Alman papatyasından elde edilen bu terpen alkol, güçlü yatıştırıcı ve anti-irritan özellikleriyle hassas ciltlerin vazgeçilmez bileşenidir. Renk açıcı etki yaparak leke görünümünü azaltır. Aktif içeriklerin (retinol, AHA) irritasyon etkisini dengelemek için formülasyonlara sıklıkla eklenir.
Benzoil Peroksit
INCI: Benzoyl Peroxide | Alternatif: BPO
P. acnes bakterisine karşı en güçlü OTC (reçetesiz) antibakteriyel ajandır. Oksijen serbest bırakarak bakteriyi öldürür; bu mekanizma sayesinde antibiyotik direnci geliştirmez. %2,5-10 konsantrasyonda kullanılır; düşük konsantrasyon da yüksek kadar etkili ancak çok daha az tahriş yaratır. Çarşaf ve havlulara temas ettiğinde renk açabilir.
Butilen Glikol
INCI: Butylene Glycol | Alternatif: 1,3-Butanediol, BG
Glikolik astlarla akraba olan bu diol hem nemlendirici hem çözücü hem de koruyucu destekleyici işlev görür. Cildi nemlendirir, formülün diğer aktif bileşenlerinin cilde taşınmasını kolaylaştırır (penetrasyon artırıcı). Çok hafif antimikrobiyal etkisi sayesinde bazı formüllerde koruyucu dozunu azaltmak için kullanılır. Neredeyse tüm cilt tipleri tolere eder.
Bentonit Kili
INCI: Bentonite | Alternatif: Montmorillonit Kili, Volkanik Kil
Volkanik küldən oluşan smektit grubu bir kildir. Yüksek emme kapasitesi sayesinde gözenek içindeki fazla sebumu, toksinleri ve kiri çeker. Elektriksel yük özelliği pozitif yüklü kirleticileri (ağır metaller, kimyasallar) adsorbe etmesini sağlar. Kaoliniten daha güçlü arındırıcı etkiye sahiptir; ancak daha fazla kuruma yaratabilir. Haftada 1-2 kullanım önerilir.
Betain
INCI: Betaine | Alternatif: Trimetilglisin, TMG, Şeker Pancarı Betaini
Şeker pancarından (Beta vulgaris) elde edilen doğal amino asit türevidir. Hücrelerin ozmotik stresi dengelemesine yardımcı olur (osmolyte işlevi); bu sayede cilt kış soğuğuna, UV'ye ve kirlilik stresine karşı daha dayanıklı hâle gelir. Güçlü nemlendirici etkisi glikolik asitten güçlüdür. Tahriş azaltıcı ve köpürme iyileştirici özelliği nedeniyle temizleyici formüllerde de yaygın kullanılır.
Biberiye Ekstresi
INCI: Rosmarinus Officinalis (Rosemary) Leaf Extract | Alternatif: Rozmarin, Rosemary Extract
Rozmari klorojenik asit, rozmarinoknik asit ve karnosol gibi fenolik antioksidanlar bakımından zengindir. Bu bileşenler serbest radikalleri etkili biçimde nötralize eder. Anti-inflamatuar etkisi cilt kızarıklığını azaltır; hafif antimikrobiyal özelliği akne bakımını destekler. Saç bakımında ise DHT baskılama ve mikro dolaşım artırıcı etkisiyle saç dökülmesine karşı en iyi araştırılmış bitkisel bileşenlerden biridir (minoksidile benzer etki).
C
C Vitamini (Askorbik Asit)
INCI: Ascorbic Acid, Sodium Ascorbyl Phosphate, Ascorbyl Glucoside, Magnesium Ascorbyl Phosphate | Alternatif: L-Askorbik Asit, SAP, AA2G
Dermokozmetiğin en çok araştırılmış antioksidanlarından biridir. Melanin sentezini baskılayarak leke ve ton eşitsizliğini giderir. Kollajen sentezini doğrudan uyarır. UV hasarını nötralize eder, SPF ile birlikte güneş koruma etkinliğini katlayarak artırır. Saf askorbik asit (pH 2,5-3,5) en güçlü formdur; hassas ciltler için türevler (SAP, AA2G) tercih edilir.
Centella Asiatica
INCI: Centella Asiatica Extract, Madecassoside, Asiaticoside | Alternatif: Deli Salatası, Gotu Kola, Tiger Grass, CICA
Asya tıbbında yüzyıllardır kullanılan bu bitki, madekassosit ve asiatikosit bileşenleri sayesinde kollajen sentezini uyarır ve cilt bariyer onarımını hızlandırır. Akne sonrası oluşan izler ve skarların görünümünü azaltır. Rozase, egzama ve reaktif ciltlerde birincil tercih olarak önerilir.
Ceramid
INCI: Ceramide NP, Ceramide AP, Ceramide EOP, Ceramide NS, Ceramide AS | Alternatif: Seramid, Sfingolipid
Sağlıklı bir cildin en az %50'sini oluşturan lipid yapılardır. "Tuğla-harç" modelinde hücreler arasındaki çimento görevi görür; su kaybını önler ve dışarıdan gelen irritanlara karşı korur. Egzama, psöriazis ve bariyer hasarında birincil tedavi seçeneğidir. Kolesterol ve yağ asitleriyle birlikte kullanıldığında etkinliği artar.
Caprylic/Capric Triglyceride
INCI: Caprylic/Capric Triglyceride | Alternatif: CCT, Hindistancevizi Fraksiyonu, MCT Yağı
Hindistancevizi veya palmiye yağından türetilen orta zincirli trigliserid fraksiyonudur. Son derece hafif, yağsız his bırakmayan ve komedojenik olmayan taşıyıcı yağ olarak formüllerde yaygınca kullanılır. Diğer aktif bileşenleri (retinol, C vitamini) ciltte dağıtmaya ve emilimini kolaylaştırmaya yardımcı olur. Neredeyse tüm cilt tipleri için uygundur.
Curcumin → bkz. Zerdeçal
INCI: Curcuma Longa Root Extract
Detaylı bilgi için Zerdeçal (Curcumin) başlığını inceleyiniz.
Camu Camu
INCI: Myrciaria Dubia Fruit Extract | Alternatif: Camu Camu Meyvesi, Jaboticaba
Amazon yağmur ormanlarında yetişen bu meyvede kuru ağırlık üzerinden %2-3 oranında askorbik asit bulunur; bu, bilinen en yüksek doğal C vitamini konsantrasyonlarından biridir (portakalın 30-60 katı). Antosiyaninler, ellagik asit ve beta-karoten de içerir. Melanin sentezini baskılayarak leke aydınlatır, kollajen sentezini destekler ve antioksidan koruma sağlar. Stabil C vitamini türevleriyle kıyaslandığında biyoyararlanımı tartışmalı olmakla birlikte özellikle doğal kaynaklı ürünlerde tercih edilir.
Chia Tohumu Yağı
INCI: Salvia Hispanica Seed Oil | Alternatif: Chia Oil
Salvia hispanica tohumlarından elde edilen bu yağ, bitkisel kaynaklarda en yüksek alfa-linolenik asit (ALA, omega-3) oranlarından birini içerir (%60-65). Linoleik asit (omega-6) de zengin miktarda bulunur. Bu yağ asidi profili deri bariyer fonksiyonunu onarır, inflamasyonu azaltır ve akneli ciltlerde sebum kalitesini iyileştirir. Antioksidan özellikleriyle yaşlanma karşıtı etki de sağlar. Komedojenik indeksi sıfır veya bire yakındır.
Ç
Çay Ağacı Yağı
INCI: Melaleuca Alternifolia Leaf Oil | Alternatif: Tea Tree Oil
Avustralya'ya özgü Melaleuca alternifolia ağacından steam distilasyonla elde edilen uçucu yağdır. Terpinen-4-ol başta olmak üzere monoterpenoid bileşenler içerir. In vitro çalışmalarda akne bakterisi C. acnes (eski adıyla P. acnes) üzerinde güçlü antibakteriyal etki gösterilmiştir. Mantar ve dermatofitlere karşı da etkindir. Saf hâlde (%100) direk uygulanmamalı; formüllerde %5 ve altı konsantrasyonlar tercih edilmelidir. Hassas ciltlerde yama testi önerilir.
Çinko Oksit
INCI: Zinc Oxide | Alternatif: Mineral SPF Filtre, ZnO
Hem UVA hem UVB ışınlarını fiziksel olarak yansıtıp saçan geniş spektrumlu mineral UV filtredir. Kimyasal filtrelerden farklı olarak deri tarafından absorbe edilmeden yüzeyde çalışır; uygulandığı anda koruma başlar. ISO 24443 standardına göre en geniş UVA kapsamını sağlayan mineral filtredir. Bebek ürünleri, gebelik ve reaktif ciltlerde birincil tercih olarak önerilir. Akne ve rozasede anti-inflamatuar özelliğiyle çift taraflı fayda sağlar.
Çinko / Çinko PCA
INCI: Zinc PCA, Zinc Gluconate, Zinc Sulfate | Alternatif: Zn PCA, Çinko Pirolidon Karboksilat
Çinko PCA (çinkonun pirolidon karboksilik asit tuzu), yağlı ve akne eğilimli ciltlerde sebum üretimini düzenleyen en etkili formdur. 5-alfa redüktaz enzimini inhibe ederek androjen kaynaklı aşırı yağlanmayı azaltır. Anti-inflamatuar etkisiyle akne lezyonlarını sakinleştirir ve gözenek görünümünü küçültür. Çinko glukonat formu ise anti-inflamatuar etkisiyle akne tedavisinde oral destek olarak da kullanılmaktadır.
Çinko Piritionat
INCI: Zinc Pyrithione | Alternatif: ZPT, Piritionat Çinko
Seboreik dermatit ve kepek tedavisinde ABD FDA OTC monografında onaylı aktif bileşendir. Malassezia (Pityrosporum) türü mayaları ve dermatofitleri baskılayarak kepek ve kaşıntıyı azaltır. Hücre zarı hasarı ve elektrokimyasal gradient bozulması yoluyla antimikrobiyal etki gösterir. C. acnes bakterisine karşı da etkili olduğundan akne kaynaklı saç derisi sorunlarında kullanılır. %0,25-2 konsantrasyonda durulanan (rinse-off) formüllerde yaygındır.
D
Dexpanthenol (Panthenol / B5 Vitamini)
INCI: Panthenol, Pantothenic Acid | Alternatif: Pro-Vitamin B5, D-Panthenol
Ciltte pantotenik asite (B5) dönüşerek hücre yenilenme süreçlerine dahil olan bir provitamindir. Deri bariyer onarımını hızlandırır, nemi hapseder ve tahriş görmüş cildi sakinleştirir. Estetik uygulamalar (lazer, kimyasal peeling) sonrasında iyileşme sürecini desteklemek için dermatologlarca yaygın biçimde önerilir.
Dimethicone
INCI: Dimethicone, Cyclopentasiloxane, Cyclomethicone | Alternatif: Silikon, Polidimetilsiloksan
Silikon bazlı polimer grubudur. Cilt üzerinde nefes alan, su geçirmez bir film oluşturarak nem kaybını önler ve yüzeyi düzleştirir. Hafif pürüzsüzleştirici etkisi nedeniyle primer ve fondöten bazlı ürünlerde yaygın kullanılır. Bariyer hasarını geçici olarak onarır. Düşük komedojenik indeks taşır; gözenek tıkamasına dair kanıt yoktur. Saçta frizz karşıtı ve parlaklık artırıcı olarak çalışır.
Deniz Topalak Yağı
INCI: Hippophae Rhamnoides Fruit/Seed Oil | Alternatif: Sea Buckthorn Oil, İğde Yağı
Bitkisel kaynaklarda nadir bulunan omega-7 yağ asidi (palmitoleik asit) açısından en zengin doğal kaynaklardandır. Yüksek C vitamini (meyve kabuğunda), E vitamini, beta-karoten, likopen ve zeaksantin içerir. Güçlü antioksidan ve anti-inflamatuar etkisiyle UV hasarını onarır, egzama ve rozaseyi yatıştırır. Karakteristik turuncu rengi beta-karotenden gelir; yüksek konsantrasyonda kullanıldığında ciltte geçici renk bırakabilir.
Deniz Yosunu / Kelp
INCI: Laminaria Japonica Extract, Algae Extract, Fucus Vesiculosus Extract | Alternatif: Alg Ekstresi, Makroalg
Laminaria ve Fucus gibi kahverengi makro alg türlerinden elde edilen ekstreler iyot, magnezyum, kalsiyum, çinko ve demir bakımından zengindir. Fukoidan (sülfatlı polisakkarit) bileşeni güçlü nemlendirici ve anti-aging etki gösterir. Alginik asit film oluşturucu olarak kullanılır. Kollajen sentezini destekler, matris metalloproteinaz enzimlerini baskılayarak deri yıkımını yavaşlatır.
E
E Vitamini (Tokoferol)
INCI: Tocopherol, Tocopheryl Acetate | Alternatif: Alpha-Tocopherol, Vitamin E Asetat
Yağda çözünen güçlü bir antioksidandır. Hücre zarlarını serbest radikal hasarından korur, nem bariyerini destekler. Tek başına kullanıldığında oksidasyona meyillidir; C vitamini ve Ferulik Asit ile formüle edildiğinde sinerjik etki yaratır ve kararlılığı artar. Skar ve çatlak bakımında destekleyici rol üstlenir.
EGF – Epidermal Büyüme Faktörü
INCI: sh-Oligopeptide-1, Epidermal Growth Factor | Alternatif: EGF, Büyüme Faktörü
Hücre bölünmesini ve farklılaşmasını uyaran sinyal proteinleridir. Cilt yenilenmesini hızlandırır, kollajen ve elastin sentezini destekler. Estetik uygulamalar (lazer, kimyasal peeling, microneedling) sonrasında iyileşme sürecini belirgin şekilde kısaltır. Biyoteknoloji ile üretilen rekombinant formlar (sh-Oligopeptide-1) en yaygın topikal EGF kaynağıdır.
Ergotiyonein
INCI: Ergothioneine | Alternatif: EGT, Mantar Antioksidanı
Esas olarak mantardan elde edilen ve hücrelerin kendi antioksidan savunmasını güçlendiren nadir bir amino asit türevidir. Mitokondriyi oksidatif strese karşı korur. C ve E Vitaminine kıyasla çok daha kararlı yapısıyla gün boyunca koruma sağlar. Cildi UV, kirlilik ve mavi ışık hasarına karşı destekler. Güvenlik profili son derece yüksektir.
Etil Askorbik Asit
INCI: 3-O-Ethyl Ascorbic Acid | Alternatif: Ethyl Ascorbic Acid, Etil AA, EAA
Askorbik asidin 3. karbon konumuna etil grubu eklenerek elde edilen kararlı bir C vitamini türevidir. Ciltte askorbik aside dönüşerek tirozinaz enzimini baskılar; melanin sentezini azaltarak leke görünümünü azaltır ve tonu eşitler. Saf C vitaminine kıyasla çok daha kararlıdır, renk değiştirmez ve geniş pH aralığında (3,5–7) aktif kalır. Kollajen sentezini uyarır ve serbest radikalleri nötralize eder. Bkz. C Vitamini.
F
Ferulik Asit
INCI: Ferulic Acid | Alternatif: —
Tahıl ve bitkisel hücre duvarlarında bulunan bir fenol bileşiğidir. Tek başına kullanıldığında orta düzey antioksidan etkisi gösterir; ancak asıl değeri, C ve E Vitaminini stabilize ederek etkinliklerini iki katına çıkarmasıdır. Günümüzde premium antioksidan serumların çoğu bu üçlü kombinasyonu (Vitamin C + E + Ferulic Acid) temel alır.
G
Gliserin
INCI: Glycerin, Glycerol | Alternatif: Gliserol, Bitkisel Gliserin
Kozmetik formülasyonların en temel nemlendirici bileşenlerinden biridir. Havadan ve derin deri katmanlarından su çekerek yüzey nemini artırır. Ceramid sentezini destekler ve bariyer fonksiyonunu güçlendirir. Neredeyse tüm cilt tiplerinde kullanılabilir; çok düşük irritasyon potansiyeline sahiptir.
Glikolik Asit
INCI: Glycolic Acid | Alternatif: AHA, Şeker Kamışı Asidi
AHA ailesinin en küçük moleküllü ve en güçlü üyesidir; bu sayede deriye en derin nüfuz eder. Kırışıklık, leke, skar ve kaba doku sorunlarında en kanıtlanmış sonuçları sunar. %5-10 evde kullanım için; %20-70 profesyonel peeling seansları için kullanılır. SPF ile mutlaka desteklenmeli, gece kullanımı önerilir.
Ginseng Ekstresi
INCI: Panax Ginseng Root Extract | Alternatif: Kore Ginsengi, Asya Ginsengi
Ginsenositler adı verilen triterpen saponinler bakımından zengin olan bu kök ekstresi, cildi serbest radikal hasarına karşı korur ve hücre yenilenme hızını artırır. Mikrodelaşımı iyileştirerek donuk ve yorgun görünen ciltlere canlılık katar. Kollajen sentezini uyarır; hafif aydınlatıcı etkisi mevcuttur. Kore kozmetiğinde (K-Beauty) vazgeçilmez bileşenlerden biridir.
Glutation
INCI: Glutathione | Alternatif: GSH, Gamma-L-Glutamil-L-Sisteinilglisin
Vücudun en güçlü içsel antioksidanıdır. Topikal formüllerde melanin üretim yolunu (özellikle öomelanosin sentezini) baskılayarak aydınlatıcı ve leke giderici etki gösterir. Serbest radikalleri nötralize eder, karaciğer detoksifikasyonunu destekler. Lipozomal formlar daha iyi cilt penetrasyonu sağlar. Oral takviyesi ile topikal kullanımı birlikte değerlendirildiğinde sinerjik aydınlatma etkisi gözlemlenir.
Gül Suyu / Gül Ekstresi
INCI: Rosa Damascena Flower Water, Rosa Damascena Extract | Alternatif: Gül Hidrolatı, Rose Water
Gül yapraklarının buhar damıtmasıyla elde edilen hidrolat, fenil etil alkol, geraniol ve sitronellol gibi biyoaktif bileşikler içerir. Hafif antioksidan ve anti-inflamatuar özellik gösterir; kızarıklık ve tahrişi yatıştırır. Cildi yenilemiş hissettiren ferahlatıcı bir aromaya sahiptir. Tonik olarak pH dengesini ayarlamaya yardımcı olur. Gerçek gül hidrolatı sentetik gül aromasından farklıdır; biyoaktif içerik bakımından üstündür.
H
Hiyalüronik Asit
INCI: Hyaluronic Acid, Sodium Hyaluronate, Hydrolyzed Hyaluronic Acid | Alternatif: HA, Sodyum Hiyaluronat
Kendi ağırlığının 1000 katı kadar su tutabilen doğal bir polisakkarit. Cildin kendi yapısında bulunur; yaşla birlikte azalır. Yüksek moleküllü HA yüzey nemini artırır, düşük moleküllü HA daha derin nüfuz ederek uzun süreli dolgunluk sağlar. Tüm cilt tipleri için uygundur; en az allerjen oluşturma potansiyeline sahip aktiflerden biridir.
Hidrokinon
INCI: Hydroquinone | Alternatif: Kinol, Benzen-1,4-diol
Tirosinaz enzimini doğrudan inhibe ederek melamin üretimini durduran güçlü bir depigmentasyon ajanıdır. Melazma, güneş lekesi ve post-inflamatuar hiperpigmentasyonda dermatolojik altın standarttır. Ülkemizde ve AB'de reçeteye tabi (%2+ konsantrasyonlar). Uzun süreli kullanımda okronoz riski nedeniyle kontrolsüz kullanılmamalıdır.
İ
İnositol
INCI: Inositol | Alternatif: B8 Vitamini, Myoinositol
Hücre zarı bütünlüğünü koruyan ve sinyal iletimini düzenleyen bir vitamin benzeri bileşendir. Nemi hücre içinde tutar, cildin strese verdiği yanıtı düzenler. Saç dökülmesinde (oral) ve cilt bakımında giderek artan ilgiyle kullanılmaktadır.
J
Jojoba Yağı
INCI: Simmondsia Chinensis Seed Oil | Alternatif: Jojoba Wax
Teknik olarak bir yağ değil, sıvı vaks yapısındadır. Kimyasal açıdan cildin sebumuna en yakın bitkisel bileşen olduğundan, her cilt tipi için uygundur ve sebum üretimini dengelemeye yardımcı olur. Siyah nokta ve gözenek sorunlarında kullanılabilecek nadir "yağlardan" biridir. Çok düşük komedojenik indekse sahiptir.
Hibiskus Ekstresi
INCI: Hibiscus Rosa-Sinensis Extract, Hibiscus Sabdariffa Flower Extract | Alternatif: Ebegümeci Ekstresi, Jamaica Çiçeği
Hibiskus çiçeği ekstresi sitrik asit, malik asit ve tartarik asit gibi doğal AHA'lar ile antosiyanin pigmentleri içerir. Hafif kimyasal peeling etkisiyle yüzey hücrelerini yeniler, gözenek görünümünü azaltır ve cilt dokusunu pürüzsüzleştirir. Antioksidan antosiyaninler kolajeni serbest radikal hasarından korur; "doğal botoks" olarak pazarlansa da bu iddia bilimsel olarak kanıtlanmamıştır. Yüksek C vitamini içeriği de antioksidan etkisine katkıda bulunur.
HPR – Hidroksipinakolin Retinoat
INCI: Hydroxypinacolone Retinoate | Alternatif: HPR, Granactive Retinoid
Retinoik asit esterinin pinakolil alkolle birleşiminden oluşan yeni nesil bir retinoiddir. Retinol gibi dönüşüm gerektirmez; doğrudan hücre içi retinoid reseptörlerine (RAR) bağlanır. Bu sayede retinolün kırmızılık, pul pul dökülme ve fotosensitivite gibi yan etkileri olmaksızın benzer anti-aging, kollajen sentezi ve hücre yenileme etkileri sağlar. Gebelik ve emzirme döneminde retinoidler gibi kullanılmamalıdır. Bkz. Retinol.
K
Kafein
INCI: Caffeine | Alternatif: 1,3,7-Trimetilksantin
Kan dolaşımını ve lenfatik drenajı uyararak göz altı morlukları ve şişkinlikleri azaltır. Yağ yıkımını (lipoliz) destekler; bu nedenle vücut selülit kremlerinde aktif olarak kullanılır. Saç formüllerinde ise DHT'yi bloke ederek saç dökülmesini önlemeye yardımcı olur.
Kaolin
INCI: Kaolin | Alternatif: Kil, Beyaz Kil, China Clay
Alüminyum silikat yapısında, ince taneli doğal bir kildir. Gözenek içindeki fazla sebumu, kiri ve toksinleri emer. AHA veya BHA ile kombinlenen kil maskeleri, derinlemesine gözenek temizliği için kullanılır. Hafif ve hassas yapısıyla Bentonitten daha az kurutucudur.
Koenzim Q10 (Ubiquinon)
INCI: Ubiquinone | Alternatif: CoQ10, Q10
Hücresel enerji üretiminde (mitokondri) kritik rol oynayan ve vücutta doğal olarak bulunan bir koenzimdir. Yaşla birlikte azalır. Serbest radikalleri nötralize eder, kırışıklık görünümünü azaltır ve hücre yenilenme hızını artırır. Özellikle yorgun ve cansız görünen olgun ciltlerde tercih edilir.
Kojik Asit
INCI: Kojic Acid | Alternatif: —
Mantar fermentasyonundan elde edilen ve melanin üretimini baskılayan doğal kaynaklı bir asittir. Hidrokinon alternatifi olarak güvenli ve etkili bir leke giderici seçenektir. %1-4 konsantrasyonda kullanılır. Fotostabil olmadığından gece kullanımı önerilir.
Kolajen
INCI: Hydrolyzed Collagen, Soluble Collagen | Alternatif: Hidrolize Kolajen, Marine Kolajen
Derinin %70'ini oluşturan yapısal protein. Topikal formüllerdeki kolajen molekülü cildin altına nüfuz edemez; yüzeyde nem tutucu ve film oluşturucu olarak işlev görür. Gerçek kolajen sentezi için peptidler, C Vitamini ve Retinol gibi aktif bileşenler tercih edilmelidir. Oral hidrolize kolajen takviyesi klinik olarak daha destekli bulgulara sahiptir.
Kuşburnu Yağı
INCI: Rosa Canina Fruit Oil, Rosa Rubiginosa Seed Oil | Alternatif: Rosehip Oil
Linoleik asit (%36-56) ve oleik asit bakımından zengin bu soğuk pres yağ, bariyer onarımı ve nem dengesini destekler. Beta-karoten (A vitamini ön maddesi) ve E vitamini ile antioksidan etki sağlar. Bazı araştırmalar düşük düzeyde retinoid bileşikler içerebileceğini öne sürmüş olsa da saf trans-retinoik asit içerdiği kanıtlanmamıştır; retinol ile karıştırılmamalıdır. Leke ve skar görünümünü azaltıcı etkinliği klinik çalışmalarda desteklenmektedir. Oksidasyona meyilli olduğundan amber şişede, karanlık ve serin ortamda saklanmalıdır.
Keratin
INCI: Hydrolyzed Keratin | Alternatif: Hidrolize Keratin, Saç Proteini
Saç, tırnak ve cildin temel yapısal proteinidir. Hidrolize forma parçalandığında saç liflerine nüfuz ederek kırılmayı azaltır, parlaklığı artırır ve nem dengesini iyileştirir. Hasar görmüş ve kimyasal işlem görmüş saçlarda boşlukları doldurarak yüzeyi düzleştirir. Topikal cilt bakımında ise film oluşturucu ve nem tutucu işlev görür.
K Vitamini
INCI: Phytonadione (K1), Menaquinone (K2) | Alternatif: Filokinon, Menakinon
Kanın pıhtılaşmasında kritik rol oynayan bu yağda çözünen vitamin, topikal uygulamada kılcal damar bütünlüğünü güçlendirerek göz altı morluklarını ve kızarıklıkları azaltır. Estetik uygulamalar (lazer, kimyasal peeling) sonrasında cilt iyileşmesini desteklemek amacıyla da formüllere eklenir. Retinoik asit kaynaklı kılcal damar kırılganlığını azaltmak için retinol ürünleriyle kombinlenir.
Kakadu Eriği
INCI: Terminalia Ferdinandiana Fruit Extract | Alternatif: Kakadu Plum Extract, Gubinge
Avustralya'ya özgü bu yaban meyvesi, bilinen doğal kaynaklar arasında en yüksek C vitamini (askorbik asit) konsantrasyonuna sahiptir (taze ağırlıkta %3'e kadar, yaklaşık 100 kat portakaldan fazla). Kozmetik formülasyonlarda ellagik asit, punikalajin ve antosiyanin gibi ek antioksidanlarla birlikte güçlü bir aydınlatıcı ve antioksidan etki sağlar. Tirozinaz enzimi inhibisyonuyla melanin sentezini azaltır.
Kaempferol
INCI: Kaempferol | Alternatif: 3,5,7-Trihydroxy-2-(4-hydroxyphenyl)-4H-chromen-4-one
Gül, çay, soğan, brokoli ve birçok tıbbi bitkide bulunan doğal bir flavonoiddir. Serbest radikalleri nötralize eden güçlü bir antioksidandır; NF-κB yolağını baskılayarak anti-inflamatuar etki gösterir. In vitro çalışmalar kollajen yıkımını geciktirdiğini ve UVB'ye bağlı hasarı azalttığını ortaya koymaktadır. Quersetin ile sıklıkla birlikte formüle edilir. Bkz. Kuersetin.
Klorella
INCI: Chlorella Vulgaris Extract | Alternatif: Klorella Algi, Tatlı Su Algi
Tek hücreli tatlısu yosunu olan Chlorella vulgaris, klorofil, beta-karoten, lutein, C vitamini ve çeşitli B vitaminleri bakımından zengindir. Chlorella Büyüme Faktörü (CGF) adı verilen nükleotid-peptid karışımı hücre yenilenmesini hızlandırır, kollajen sentezini destekler. Klorofil bileşenleri hafif antioksidan ve yatıştırıcı etki gösterir. Deniz yosunundan farklı olarak tatlı su kaynaklıdır. Bkz. Deniz Yosunu.
L
Laktik Asit
INCI: Lactic Acid | Alternatif: AHA, Süt Asidi
AHA ailesinin glikolik asitten daha büyük ve daha nazik üyesi. Exfoliant etkisinin yanı sıra humektan (nem çekici) özellik de taşır. Ceramid sentezini uyardığı gösterilmiştir. Hassas ciltler ve AHA'ya yeni başlayanlar için glikolik asite göre daha iyi başlangıç noktasıdır. %5-12 günlük bakımda, %30+ yüzeysel peeling için kullanılır.
Lavanta Yağı / Ekstresi
INCI: Lavandula Angustifolia (Lavender) Oil, Lavandula Angustifolia Extract | Alternatif: Lavender Oil, Lavanta Uçucu Yağı
Linalool ve linalil asetat başta olmak üzere 100'den fazla bileşik içeren lavanta uçucu yağı hafif antimikrobiyal ve yatıştırıcı özellik gösterir. İnflamasyonu ve kızarıklığı azaltmada yardımcı olabilir. Ancak uçucu yağ olması nedeniyle hassas ve alerjik ciltlerde tahrişe yol açabilir; linaloolün hava oksidasyonu sonucu oluşan peroksi bileşikleri potansiyel alerjen kabul edilir. Seyreltilmiş (%1 veya altı) kullanım önerilir.
Lesitin
INCI: Lecithin, Hydrogenated Lecithin, Soy Lecithin | Alternatif: Fosfolipid, Soya Lesitini
Fosfatidilkolin ağırlıklı fosfolipid karışımıdır; soya fasulyesi, ayçiçeği veya yumurta sarısından elde edilir. Hem emülgatör hem de onarıcı bileşen olarak ikili işlev görür: cilt bariyerinin temel yapı taşı olan fosfolipid yapısını taklit ederek bariyer onarımını destekler. Transepidermal su kaybını azaltır, diğer aktif maddelerin penetrasyonunu artırır. Soya alerjisi olanlarda nadiren reaksiyon görülür; güvenli profil oldukça yüksektir.
Linoleik Asit
INCI: Linoleic Acid | Alternatif: Omega-6, C18:2
Çoklu doymamış omega-6 yağ asididir; cilt bariyerinin temel lipid bileşeni olan seramid-1'in (EOS) yapısına girer. Akneye eğilimli ciltlerde düşük serum linoleik asit seviyeleri gözlemlenmiştir; topikal uygulamanın bu eksikliği gidererek komedon oluşumunu azalttığı gösterilmiştir. Aynı zamanda melanin transferini baskılayan azelain asit benzeri bir mekanizma üzerinden aydınlatıcı etki de gösterebilir. Kuşburnu, nar, üzüm çekirdeği ve kenevir yağları en zengin kaynaklar arasındadır.
M
Meyan Kökü Ekstresi
INCI: Glycyrrhiza Glabra Root Extract, Glabridin | Alternatif: Licorice Root, Glabridin
Glycyrrhiza glabra kökünden elde edilir. Başlıca aktif bileşeni olan glabridin, tirosinaz enzimini rekabetçi inhibisyonla baskılayarak melanin sentezini azaltır; aynı zamanda güçlü anti-inflamatuar etki gösterir. Leke, melazma ve rozase için irritasyon riski düşük, güvenli bir alternatiftir. Glisirizin bileşeni ise yatıştırıcı ve adrenal korteks benzeri anti-inflamatuar etkiyle formülasyonlara katkı sağlar. Hamilelikte kullanımı genellikle güvenli kabul edilmektedir.
Mandel Asiti
INCI: Mandelic Acid | Alternatif: AHA, Badem Asidi
AHA ailesinin en büyük moleküllü üyesidir; bu yüzden deriye yavaş nüfuz eder ve en az tahriş yapan AHA olarak öne çıkar. Antibakteriyel özelliği sayesinde hem akne hem de hiperpigmentasyon tedavisinde etkindir. Esmer ciltlerde post-inflamatuar hiperpigmentasyon riskini artırmadığından glikolik asite güçlü bir alternatiftir.
Mukoza Polisakkariti (Salep/Helixine)
INCI: Helix Aspersa Müsin (Salyangoz Müsini) | Alternatif: Snail Secretion Filtrate, Salyangoz Özü
Salyangozun salgıladığı bu müsin karışımı; hiyalüronik asit, glikoprotein, peptidler, enzimler ve bakır peptidleri içerir. Doku onarımını hızlandırır, nem tutar ve kırışıklık görünümünü azaltır. Skar, akne izi ve çatlak için de kullanılır. Özellikle Kore kökenli ürünlerde yaygındır.
Moringa Yağı
INCI: Moringa Oleifera Seed Oil | Alternatif: Ben Oil, Moringa Oil
Moringa (Moringa oleifera) tohumlarından soğuk preslemeyle elde edilen yağ, %70'e varan oranda oleik asit içerir; bu sayede oldukça kararlı ve uzun raf ömürlüdür. Behenik asit cilt üzerinde pürüzsüzleştirici bir film oluşturur. Zeatin (sitokinin) adı verilen bitki hormonu içerdiği ve hücre yenilenmesini destekleyebileceği öne sürülmekle birlikte topikal etkinliğe dair insan çalışmaları sınırlıdır. Hafif dokusunda hızla emilir, yağlı his bırakmaz.
N
Niasinamid (B3 Vitamini)
INCI: Niacinamide | Alternatif: Nikotinamid, Vitamin B3
Kozmetikte en çok yönlü bileşenlerden biridir. Melanin transferini baskılayarak leke ve hiperpigmentasyonu giderir. Ceramid ve yağ asidi üretimini uyararak bariyer fonksiyonunu güçlendirir. Sebum salgısını azaltır, gözenek görünümünü küçültür. %5-10 konsantrasyonda en verimli sonuçları verir. Hemen tüm cilt tipleri için uygundur.
Neem Yağı
INCI: Azadirachta Indica Seed Oil | Alternatif: Hint Fesleğeni Yağı
Azadirahtin, nimbin ve nimbidinden zengin olan bu güçlü bitkisel yağ antibakteriyal, anti-fungal ve anti-inflamatuar özellikler taşır. Akneye neden olan bakterileri inhibe eder, gözenek iltihabını yatıştırır. Saç derisi kepek ve mantar enfeksiyonlarında da kullanılır. Keskin kokusu nedeniyle formüllere genellikle seyreltilmiş olarak eklenir.
Nar Ekstresi
INCI: Punica Granatum Extract, Punica Granatum Seed Oil | Alternatif: Pomegranate Extract, Nar Tohumu Yağı
Punikalajin, ellagik asit ve antosiyanin gibi güçlü polifenollar içerir. Punikalajin, nar özgü bir tanendir ve bağırsak mikrobiyotası tarafından Ürolitin A'ya dönüştürülebilir; topikal uygulamasının anti-inflamatuar etkisi de araştırılmaktadır. Nar tohumu yağı, doğada çok nadir bulunan konjuge linolenik asit türevi pujik asidi içerir. Kollajen sentezini uyaran ve melanin sentezini azaltan çalışmalar mevcuttur.
P
Panthenol → bkz. Dexpanthenol
INCI: Panthenol
Detaylı bilgi için Dexpanthenol (B5 Vitamini) başlığını inceleyiniz.
Peptidler
INCI: Palmitoyl Tripeptide-1, Palmitoyl Pentapeptide-4 (Matrixyl), Acetyl Hexapeptide-3 (Argireline), Copper Tripeptide-1 | Alternatif: Matrixyl, Argireline, Bakır Peptidi
Amino asit zincirleri olan peptidler, deriye "yaşlanıyor, kollajen üret" sinyalini gönderir. Farklı peptid türleri farklı mekanizmalarla çalışır: iletişim peptidleri (Matrixyl) kollajen sentezini uyarır; nörotransmitter inhibe eden peptidler (Argireline) mimik kaslarını gevşeterek botoks benzeri etki yaratır; taşıyıcı peptidler (Bakır Peptid) doku onarımı destekler. Nazik ve uzun vadeli anti-aging çözümü arayanlar için idealdir.
PHA – Polihidroksi Asitler
INCI: Gluconolactone, Lactobionic Acid, Galactose | Alternatif: 4. Nesil AHA
AHA'nın büyük moleküllü nesil kardeşleridir; deriye daha yavaş nüfuz ederler ve en az tahriş yaratan kimyasal exfoliant grubunu oluştururlar. Antioksidan özelliği taşımaları nedeniyle AHA ve BHA'ya hassas, rozaseli veya atopik ciltlerde tercih edilir. Nem çekici özellikleri sayesinde exfoliant ve nemlendirici işlevini birlikte yerine getirirler.
Probiyotikler / Prebiyotikler
INCI: Lactobacillus Ferment, Bifida Ferment Lysate, Inulin | Alternatif: Mikrobiyom Destekleyici, Fermente Özler
Cilt mikrobiyomunu dengeler ve patojenik bakterilerin çoğalmasını engeller. Bariyer fonksiyonunu destekler, inflamasyonu azaltır. Egzama, rozase ve hassas ciltlerde giderek daha fazla klinik destek bulunmaktadır. Fermente bileşenler (bifida, lactobacillus) hem probiyotik hem antioksidan etki sunar.
Poliglutamik Asit
INCI: Polyglutamic Acid | Alternatif: PGA, Natto Özü
Japon mutfağının fermente soya ürünü natodan elde edilen bu poliamino asit, hiyalüronik asitten 4 kat daha fazla su tutabildiği gösterilmiştir. Cilt yüzeyinde nem kaybını önleyen şeffaf bir film oluşturur; bu sayede hem nemlendirir hem de hiyalüronik asit gibi humektanların etkinliğini artırır. Dolgunlaştırıcı ve ince çizgi azaltıcı etkisi oldukça hızlı hissedilir.
Propolis
INCI: Propolis Extract | Alternatif: Arı Reçinesi, Bee Glue
Arıların kovanı korumak için ürettiği bu doğal reçine; flavonoidler, fenolik bileşikler ve uçucu yağlar bakımından zengindir. Güçlü antibakteriyal özelliğiyle akne yapıcı bakterilere karşı etkilidir. Antioksidan kapasitesi yüksektir. Cilt onarımını hızlandırır, tahriş ve kızarıklığı giderir. Özellikle Kore kozmetiğinde (K-Beauty) akne bakım ürünlerinde popülerdir.
R
Retinol (A Vitamini)
INCI: Retinol, Retinyl Palmitate, Retinaldehyde (Retinal) | Alternatif: Vitamin A, Retinoid, HPR (Hydroxypinacolone Retinoate)
Dermatolojide en fazla klinik kanıta sahip anti-aging bileşenidir. Hücre yenilenmesini belirgin şekilde artırır, kollajen sentezini uyarır, kırışıklık, leke ve akne izlerini giderir. Deriye emildikten sonra retinoik asite dönüşerek etkisini gösterir. Başlangıç için %0,025-0,05; deneyimliler için %0,1-1 önerilir. Mutlaka SPF ile desteklenmeli, gece kullanılmalıdır. Hamilelikte kullanılmamalıdır.
Rezveratrol
INCI: Resveratrol | Alternatif: Üzüm Çekirdeği Polifenoller
Üzüm kabuğu ve çekirdeğinde yoğun olarak bulunan bir stilben polifenolüdür. Serbest radikallere karşı C ve E Vitamini'nden daha güçlü antioksidan kapasitesi olduğu gösterilmiştir. Sirtüin proteinlerini aktive ederek hücresel yaşlanmayı yavaşlatır. Fotostabil değildir; gece kullanımı önerilir.
Papatya Ekstresi
INCI: Chamomilla Recutita (Matricaria) Flower Extract, Anthemis Nobilis Flower Extract | Alternatif: Chamomile Extract, Alman Papatyası, Roma Papatyası
Alman papatyasından elde edilen ekstreler; apigenin, bisabolol ve kamomil özgü flavonoidler içerir. Alfa-bisabolol kızarıklığı ve tahrişi azaltır, NF-κB yolağını baskılayarak anti-inflamatuar etki gösterir. Apigenin antioksidan ve hafif aydınlatıcı özelliklere sahiptir. Hassas, rozaseli ve egzamalı ciltler için ideal bir yatıştırıcıdır. Papatya poleni alerjisi olan kişilerde (Asteraceae/Compositae familyasına duyarlılık) nadir de olsa reaksiyon görülebilir.
S
Salisilik Asit → bkz. BHA
INCI: Salicylic Acid
Detaylı bilgi için BHA – Beta Hidroksi Asit başlığını inceleyiniz.
Shea Yağı
INCI: Butyrospermum Parkii (Shea) Butter | Alternatif: Karite Yağı
Batı Afrika'da yetişen karite ağacının meyvesinden elde edilen yoğun bir yağ-balmumu karışımıdır. Oleik, stearik ve linoleik asit bakımından zengindir. Nem kaybını önleyen oklusif bariyer oluşturur. Kuru, egzamalı ve soğuk iklimlerde stres gören ciltler için mükemmeldir. Bitrfraksiyone yüksek kalitede olduğunda komedojenik riski düşüktür.
Skualen / Squalane
INCI: Squalane | Alternatif: Zeytin Skualanı, Şeker Kamışı Skualanı, Squalene (hidrojene edilmemiş)
Cildin kendi sebumunun doğal bileşenidir; bu yüzden tüm cilt tipleri tarafından çok iyi tolere edilir. Hafif, yağsız doku hissiyle nem kaybını önler ve yumuşatıcı etki gösterir. Stabil formu olan Squalane (hidrojene edilmiş) uzun raf ömrüne sahiptir. Komedojenik değildir; akne eğilimli ciltler dahil herkes kullanabilir.
Süksinik Asit
INCI: Succinic Acid | Alternatif: Kehribar Asidi, Bütandioik Asit — Not: Sulfosüksinik Asit (INCI: Sulfosuccinic Acid) ile karıştırılmamalıdır; bunlar farklı moleküllerdir.
Kehribardan türetilen bu dikarboksilik asit, akneye neden olan P. acnes bakterisini baskılar ve gözenek tıkayıcı sebumu hafifçe çözer. Salisilik aside hassas ciltler için daha nazik bir alternatif olarak önerilir. Anti-inflamatuar özelliği sayesinde mevcut akne lezyonlarını yatıştırır. Ayrıca cilt yüzeyinde hafif exfoliant etki göstererek doku düzgünlüğüne katkı sağlar.
Sülfür
INCI: Sulfur | Alternatif: Kükürt
Akne tedavisinde yüzyıllardır kullanılan ve FDA tarafından onaylı OTC bileşenlerden biridir. Hem antibakteriyal hem keratolitik (deri sertleşmesini çözen) etki gösterir. Siyah nokta, sivilce ve rozasede etkilidir. Karakteristik kükürt kokusu nedeniyle çoğu formülasyon gece maskesi veya spot tedavisi şeklinde piyasaya sunulur. %3-10 konsantrasyonda kullanılır.
Silika
INCI: Silica, Hydrated Silica, Silica Dimethyl Silylate | Alternatif: Silicon Dioxide, Amorf Silika
Silisyum dioksitten (SiO₂) türetilen amorf silika, kozmetikte öncelikli olarak gözenek doldurucu ve mat yapıcı olarak kullanılır. Yüzey alanı çok geniş olan mikro parçacıklar sebum ve fazla yağı absorbe ederek parlama önler; "bulanık odak" (soft focus) etkisiyle ince çizgi ve gözeneklerin optik olarak gizlenmesini sağlar. Ayrıca dolgu maddesi ve akış düzenleyici (kekleşmeyi önleyici) ajan olarak da formülasyonlarda yer alır. Kimyasal olarak inert ve oldukça güvenlidir; solunumdan kaçınmak için toz hâlde kullanımında dikkat edilmelidir.
T
Titanyum Dioksit
INCI: Titanium Dioxide | Alternatif: Mineral SPF Filtre, TiO2
UVB ve kısa UVA ışınlarını yansıtan fiziksel/mineral güneş filtresidir. Çinko oksit ile birlikte geniş spektrum koruma sağlar. Çinko oksit kadar geniş UVA kapsamı yoktur; bu nedenle ikisiyle kombinlenmesi önerilir. Bebek, hassas ve rozaseli ciltler için güvenlidir. Nano boyutlu formlar daha şeffaf görünüm sağlar.
Traneksamik Asit
INCI: Tranexamic Acid | Alternatif: TXA
Tıpta kanama durdurucu olarak bilinen bu bileşik, topikal uygulamada güçlü bir depigmentasyon ajanına dönüşür. Melazma ve güneş lekeleri için hidrokinona rakip sonuçlar üretir. Plasminojen-keratinosit etkileşimini bloke ederek melanin sentezini azaltır. Hamilelikte de değerlendirilmekte olan nadir güvenli aydınlatıcılardan biridir. %2-5 konsantrasyonda kullanılır.
Tremella Mantarı (Kar Mantarı)
INCI: Tremella Fuciformis Sporocarp Extract | Alternatif: Snow Mushroom, Beyaz Kulak Mantarı
Geleneksel Çin tıbbında yüzyıllardır kullanılan bu mantar özü, hiyalüronik asit molekülünden daha küçük partiküller oluşturarak deriye daha derin nüfuz eder. Kendi ağırlığının 500 katı kadar su tutabilir. Güçlü antioksidan kapasitesi ve bariyer güçlendirici etkisiyle hiyalüronik asit ile sinerjik çalışır. Cilt pürüzsüzlüğünü ve elastikiyetini artırır.
Ü
Üre (Urea)
INCI: Urea | Alternatif: Carbamide
Cildin doğal nem faktörlerinden (NMF) biridir. Düşük konsantrasyonda (%5-10) güçlü humektan görevi görür; yüksek konsantrasyonda (%20-40) keratolitiк (sertleşmiş deriyi yumuşatan) etki yapar. Topuk çatlakları, keratosis pilaris ve egzama için dermatologlarca sıkça reçete edilir. Tüm cilt tipleri için güvenlidir.
V
V Vitaminleri → bkz. ilgili başlıklar
C Vitamini için C Vitamini (Askorbik Asit), E Vitamini için E Vitamini (Tokoferol), B3 için Niasinamid, B5 için Dexpanthenol başlıklarını inceleyiniz.
Y
Yulaf Özü
INCI: Avena Sativa (Oat) Kernel Extract, Colloidal Oatmeal | Alternatif: Kolloidal Yulaf, Yulaf Ezmesi
FDA tarafından "over-the-counter" dermatit ilacı olarak onaylanan nadir bitkisel bileşenlerden biridir. Avenanthramidler, beta-glukan ve saponinler içerir. Kaşıntı, yanma ve kızarıklığı hızla sakinleştirir. Egzama, atopik dermatit ve bebek cilt bakımı için ilk tercih olan formülasyonlarda yer alır.
Yeşil Çay Ekstresi
INCI: Camellia Sinensis Leaf Extract, EGCG | Alternatif: Çay Polifenolleri, Epigallokateşin Gallat
Aktif polifenoli EGCG (epigallokateşin gallat), bilinen en güçlü bitkisel antioksidanlardan biridir; C vitaminine kıyasla 25-100 kat daha etkin serbest radikal temizleme kapasitesi taşıdığı gösterilmiştir. UV hasarını azaltır, sebum üretimini düzenler ve inflamasyonu baskılar. Yaşlanma karşıtı, akne giderici ve güneş hasarı onarıcı özellikler bir arada sunar.
Yaban Mersini Ekstresi
INCI: Vaccinium Myrtillus Fruit Extract | Alternatif: Blueberry Extract, Bilberry Extract
Antosiyanin, resveratrol ve C vitamini bakımından son derece zengin bu meyve ekstresi güçlü bir antioksidan profil sunar. Kollajen çapraz bağlanmasını destekler, cilt elastikiyetini korur. Hafif AHA (sitrik asit) içeriği sayesinde yüzey aydınlatıcı etkisi de taşır. Göz çevresinde kılcal damar bütünlüğünü güçlendirerek morluk oluşumunu azaltır.
Z
Çinko ve Çinko Bileşenleri → bkz. Ç bölümü
Çinko PCA, Çinko Oksit ve Çinko Piritionat için Ç bölümünü inceleyiniz.
Zerdeçal (Curcumin)
INCI: Curcuma Longa Root Extract, Curcumin | Alternatif: Turmeric, Curcumin, Hintsafranı
Zerdeçalın aktif bileşeni olan curcumin, güçlü anti-inflamatuar ve antioksidan özellikleriyle cilt bakımında yoğun ilgi görmektedir. NF-κB yolağını baskılayarak inflamasyon kaynaklı akne ve hiperpigmentasyonu azaltır. Tirosinaz inhibisyonu yoluyla leke aydınlatıcı etki gösterir. Suda çözünürlüğü düşük olduğundan biyoyararlanımı yüksek formülasyonlar (nanoemülsiyon, liposomal) daha etkin sonuç verir. Cilde renk verebileceğinden formülasyon miktarı kontrollü tutulur.
Bu sözlük bilgilendirme amaçlıdır ve tıbbi tavsiye yerine geçmez. Yeni bir aktif bileşen kullanmadan önce dermatoloğunuza danışmanızı öneririz. INCI adları ve konsantrasyonlar yıldan yıla güncellenmektedir; her zaman ürün etiketini kontrol ediniz.